Manual on Restorative Justice Values and Standards for Practice

Waar het over gaat

Dit handboek van het Europees Forum voor Herstelrecht (EFRJ) wil de waarden en beginselen van het herstelrecht vertalen in concrete normen voor de dagelijkse praktijk. Het richt zich tot facilitators, tot wie herstelgerichte diensten beheert en tot beleidsverantwoordelijken die nationale normen of richtlijnen moeten opstellen. Het vertrekt van de vaststelling dat in Europa zeer uiteenlopende praktijken herstelgericht worden genoemd en dat internationale instrumenten zelden uitleggen hoe hun beginselen moeten worden toegepast. De inhoud is georganiseerd rond zes beginselen en presenteert voor elk daarvan praktijknormen, waarden die de kwaliteit verhogen en risico's die haar kunnen aantasten. Het wordt gepresenteerd als een oriënterend hulpmiddel, niet als een enkel model van goede praktijk.

Becommentarieerde inhoudsopgave

• The need for a manual on values and standards (De noodzaak van een handboek over waarden en normen). Legt uit waarom het veld minimumnormen nodig heeft en loopt het internationale kader na dat ze motiveert, met Richtlijn 2012/29/EU, de Verenigde Naties en de Raad van Europa. Verduidelijkt de reikwijdte en de grenzen van het document.
• How to read this manual (Hoe dit handboek te lezen). Beschrijft de organisatie van de tekst per beginsel en de structuur die zich bij elk herhaalt.
• Key definitions (Kerndefinities). Presenteert de door het Forum aangenomen definitie van herstelrecht en een glossarium van termen als schade, deelnemers, ondersteunende personen, slachtoffer, dader, indirecte processen, facilitator, waarden, beginselen en normen. Wijst op situaties die bijzondere aandacht vragen, zoals ernstige of herhaalde schade en machtsonevenwichten.
• Four values for restorative justice (Vier waarden voor herstelrecht). Zet de vier kernwaarden uiteen die het Forum eerder had aangenomen: menselijke waardigheid, solidariteit, rechtvaardigheid met verantwoording en waarheid door dialoog.
• Standards of practice guided by principles (Praktijknormen geleid door beginselen). Introduceert de functie van de normen als bescherming van rechten en als manier om diensten verantwoordelijk te maken voor de kwaliteit en de ethiek van hun werk.
• Overview of the restorative process (Overzicht van het herstelgerichte proces). Biedt een grafische synthese van de zes beginselen en van het doel van elk binnen het proces.
• The principle of restoration and reparation (Het beginsel van herstel en reparatie). Werkt uit hoe het proces schade kan herstellen, banden kan herstellen en nieuwe schade kan voorkomen, en hoe de akkoorden moeten worden geformuleerd. Somt risico's op als discriminatie, herhaalde victimisatie en afgedwongen excuses.
• The principle of voluntariness (Het beginsel van vrijwilligheid). Behandelt geïnformeerde toestemming, de erkenning van verantwoordelijkheid door de dader en de mogelijkheid zich op elk moment terug te trekken zonder procedureel nadeel. Waarschuwt voor ongepaste druk en gebrek aan informatie.
• The principle of inclusion (Het beginsel van inclusie). Gaat in op de selectie van deelnemers, de rol van ondersteunende personen, van de advocatuur en van de gemeenschap, culturele aanpassing en risicobeoordeling. Wijst op gevaren als stigmatisering en instrumentalisering van het proces.
• The principle of participation (Het beginsel van deelname). Behandelt de voorbereiding van elke deelnemer, de voorwaarden van de directe of indirecte ontmoeting en het voorkomen dat iemand de dialoog domineert. Detailleert grenzen voor ondersteunende personen en voor advocaten.
• The principle of commitment (Het beginsel van betrokkenheid). Analyseert de opvolging van en steun bij de naleving van akkoorden, de evenredigheid van de verbintenissen en de erkenning van wat is nagekomen. Stelt herstelgerichte antwoorden voor bij niet-naleving.
• The principle of confidentiality (Het beginsel van vertrouwelijkheid). Legt uit wat over vertrouwelijkheid en uitzonderingen moet worden meegedeeld, de toestemming voor de aanwezigheid van waarnemers en de verplichtingen van wie faciliteert. Noemt de risico's van onvoldoende opleiding en van een wettelijk kader dat haar niet beschermt.
• Conclusion and recommendations (Conclusie en aanbevelingen). Bevestigt het oriënterende karakter van het handboek, kondigt aanvullend materiaal van het Forum aan en nodigt uit tot dialoog tussen landen en beroepen.

Kernideeën

• Opdat een praktijk als herstelgericht kan gelden, moet ze voldoen aan minimumnormen op basis van gedeelde waarden en beginselen.
• De vier referentiewaarden zijn menselijke waardigheid, solidariteit, rechtvaardigheid met verantwoording en de in dialoog opgebouwde waarheid.
• De zes beginselen die de praktijk ordenen zijn herstel, vrijwilligheid, inclusie, deelname, betrokkenheid en vertrouwelijkheid.
• De waarborgen die voor slachtoffers zijn voorzien, moeten ook gelden voor daders en voor wie vanuit de gemeenschap deelneemt.
• De uitkomsten van het proces moeten voortkomen uit wie deelneemt; de taak van de facilitator is de voorwaarden te scheppen en te onderhouden opdat dit gebeurt.
• Een proces kan waarde hebben ook als het niet in een akkoord eindigt, en bereikte akkoorden moeten concreet, evenredig en herzienbaar zijn.
• Efficiëntie, kosten of statistische doelen boven kwaliteit stellen is een van de risico's die bij alle beginselen terugkeren.
• Gevallen van ernstige schade, kwetsbaarheid of machtsonevenwicht vragen facilitators met specifieke opleiding en een zorgvuldig procesontwerp.

Waarvoor het in de praktijk dient

• Aan welke minimumvoorwaarden moet een dienst voldoen om veilige en competente herstelgerichte processen aan te bieden?
• Hoe verkrijg je een geldige geïnformeerde toestemming en wat moet elke deelnemer weten voordat hij of zij beslist?
• Wie is het raadzaam voor een proces uit te nodigen en hoe wordt de rol van ondersteunende personen en van de advocatuur bepaald?
• Welke grenzen heeft de vertrouwelijkheid en hoe worden ze aan de deelnemers meegedeeld?
• Welke indicatoren maken het mogelijk de kwaliteit van een programma te toetsen of een protocol voor een nieuwe dienst op te stellen?

Kernbegrippen

herstelrecht, praktijknormen, waarden, beginselen, herstel van de schade, vrijwilligheid, geïnformeerde toestemming, inclusie, deelname, betrokkenheid, vertrouwelijkheid, facilitator, ondersteunende personen, herhaalde victimisatie, machtsonevenwicht