Resolução n.º 225, de 31 de maio de 2016: dispõe sobre a Política Nacional de Justiça Restaurativa no âmbito do Poder Judiciário e dá outras providências

Waar het over gaat

Deze resolutie van de Braziliaanse Conselho Nacional de Justiça stelt het nationale beleid inzake herstelrecht binnen de rechterlijke macht vast. De beschikbare tekst is een geconsolideerde versie die de wijzigingen van de resoluties 300/2019, 458/2022 en 592/2024 bevat. Zij steunt op de resoluties van de Verenigde Naties over basisbeginselen en op de noodzaak het begrip herstelrecht in het hele land te uniformeren. Zij richt zich tot de rechtbanken, magistraten, facilitators en de instellingen die met het gerechtelijke stelsel samenwerken. Zij definieert begrippen en beginselen, verdeelt bevoegdheden tussen de Raad en de rechtbanken, regelt de herstelgerichte zorg in gerechtelijk verband en legt richtlijnen vast voor de opleiding, monitoring en evaluatie van de programma's.

Becommentarieerde inhoudsopgave

• Overwegingen. Bundelen de grondslagen van de norm: de resoluties 1999/26, 2000/14 en 2002/12 van de Verenigde Naties, toegang tot justitie als toegang tot effectieve oplossingen en de complexiteit van conflict en geweld. Noemen ook de wetten 9.099/1995 en 12.594/2012, die reeds akkoorden en herstelgerichte praktijken toelieten in strafzaken en met adolescenten.
• Capítulo I. Da Justiça Restaurativa (Hoofdstuk I. Over herstelrecht) (art. 1-2). Definieert herstelrecht als een systemisch geheel van beginselen, methoden en technieken, en bepaalt wat onder herstelgerichte praktijk, procedure, zaak, sessie en benadering wordt verstaan. Somt de beginselen op die het sturen en legt voorwaarden vast als erkenning van de wezenlijke feiten zonder schuldbekentenis, vrije toestemming met de mogelijkheid zich terug te trekken en redelijke en evenredige akkoorden.
• Capítulo II. Das atribuições do Conselho Nacional de Justiça (Hoofdstuk II. Over de bevoegdheden van de Conselho Nacional de Justiça) (art. 3-4). Draagt de Raad een promotieprogramma op met lijnen van universeel, systemisch, interinstitutioneel, interdisciplinair, intersectoraal, vormend en ondersteunend karakter. Voorziet in een netwerk met gerechtelijke organen, publieke en private entiteiten en universiteiten, de erkenning van het werk van ambtenaren en de dialoog met de advocatuur, de verdedigingsdiensten en het Openbaar Ministerie.
• Capítulo III. Das atribuições dos Tribunais de Justiça (Hoofdstuk III. Over de bevoegdheden van de Tribunais de Justiça) (art. 5-6). Verplicht de rechtbanken programma's uit te voeren onder coördinatie van een specifiek orgaan, met uitbreidingsplannen, opleiding en zorgruimtes. Legt richtlijnen voor die ruimtes vast: een geschikte en veilige fysieke plaats, een verantwoordelijke magistraat, facilitatieteams, supervisie van zaken, statistische registers en afstemming met ander publiek beleid.
• Capítulo IV. Do atendimento restaurativo em âmbito judicial (Hoofdstuk IV. Over herstelgerichte zorg in gerechtelijk verband) (art. 7-12). Regelt de doorverwijzing van procedures in elke fase en de mogelijkheid dat de politie die voorstelt. Beschrijft de vrijwillige sessies, zonder dwang of gerechtelijke dagvaarding, de homologatie van akkoorden na het horen van het Openbaar Ministerie, de korte memorie die aan het dossier wordt toegevoegd en het verbod het mislukken van het proces of de verkregen informatie tegen de deelnemers te gebruiken.
• Capítulo V. Do facilitador restaurativo (Hoofdstuk V. Over de herstelgerichte facilitator) (art. 13-15). Vereist dat alleen opgeleide of in opleiding zijnde facilitators optreden, met permanente bijscholing. Somt hun functies op, van de voorbereidende ontmoetingen tot het opstellen van het akkoord, en hun verboden, zoals het opleggen van beslissingen, getuigen in het proces of zonder wettelijke reden onthullen wat in de sessies is gezegd.
• Capítulo VI. Da formação e capacitação (Hoofdstuk VI. Over vorming en opleiding) (art. 16-17). Draagt aan de gerechtelijke scholen en de magistratuurscholen de vorming van facilitators op, met een pedagogisch basisplan, opleiders met aangetoonde ervaring, simulatieoefeningen, een minimaal aantal uren en begeleide praktijk. Laat de opleiding van vrijwilligers uit de gemeenschappen toe.
• Capítulo VII. Do monitoramento e da avaliação (Hoofdstuk VII. Over monitoring en evaluatie) (art. 18-20). Legt de opvolging van de projecten, het gebruik van specifieke formulieren en de aanleg van databanken bij de rechtbanken. De Raad compileert de nationale informatie en bevordert studies voor een basisplan voor vorming, terwijl de rechtbanken evaluatieparameters aannemen.
• Capítulo VIII. Disposições finais (Hoofdstuk VIII. Slotbepalingen) (art. 21-28). Voorziet in lokale curriculumparameters, de certificering van buitengerechtelijke ruimtes van gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties en wijzigingen van de resoluties 154/2012 en 128/2011, de laatste om herstelgerichte processen bij huiselijk en gezinsgeweld op te nemen. Voorziet in een erkenningszegel, de continuïteit van bestaande programma's en de oprichting van het Comité Gestor de Justiça Restaurativa.
• Capítulo VIII. Disposições finais (Hoofdstuk VIII. Slotbepalingen) (art. 28-A tot 30). De in 2019 toegevoegde artikelen eisen van de rechtbanken een implementatieplan binnen honderdtachtig dagen, met een centraal macrobeheersorgaan, vormingen met minimumnormen en evaluatiestudies, en richten het Nationaal Forum voor Herstelrecht op. Breiden de resolutie ook uit tot andere takken van de justitie, bevorderen programma's in de schoolcontext vanaf 2022 en leggen de inwerkingtreding vast zestig dagen na de publicatie.

Kernideeën

• Herstelrecht wordt opgevat als een geordend geheel van beginselen en methoden dat de relationele, institutionele en sociale factoren van het conflict aanpakt.
• De processen vereisen de deelname van de dader en, wanneer die er is, van het slachtoffer, samen met hun gezinnen, de gemeenschap en een of meer facilitators.
• Vrijwilligheid, vertrouwelijkheid en geïnformeerde toestemming zijn voorwaarden van de procedure, die alternatief of gelijktijdig met het conventionele proces kan zijn.
• De erkenning van de wezenlijke feiten binnen de herstelgerichte ruimte staat niet gelijk aan het erkennen van schuld als het conflict naar het gerechtelijke proces terugkeert.
• Het beleid verdeelt verantwoordelijkheden: de Raad coördineert en bevordert op nationaal niveau, en de rechtbanken voeren uit, vormen en evalueren.
• De opleiding van facilitators vraagt minimumnormen, begeleide praktijk en voortdurende bijscholing.
• De uit de sessies voortkomende informatie mag niet als bewijs of ter verzwaring van een sanctie worden gebruikt.
• Afstemming met gemeenschapsnetwerken en ander publiek beleid is een centraal onderdeel van het ontwerp van de programma's.

Waarvoor het in de praktijk dient

• Hoe definieert een nationale norm de begrippen herstelgerichte praktijk, procedure, sessie en benadering?
• Aan welke voorwaarden moet worden voldaan opdat een gerechtelijke zaak met een herstelgericht proces kan worden behandeld?
• Wat mag en wat mag een facilitator niet doen tijdens en na de sessies?
• Welke eisen inzake opleiding en supervisie is het raadzaam aan facilitatieteams te stellen?
• Hoe kan een gerechtelijk herstelrechtprogramma en de evaluatie ervan institutioneel worden georganiseerd?

Kernbegrippen

herstelrecht, Conselho Nacional de Justiça, rechterlijke macht, herstelgerichte praktijk, herstelgerichte procedure, herstelgerichte sessie, herstelgerichte benadering, herstelgerichte facilitator, vrijwilligheid, vertrouwelijkheid, homologatie van akkoorden, Comité Gestor de Justiça Restaurativa, vorming en opleiding, monitoring en evaluatie, herstelrecht in de schoolcontext